Yeni bir tekstil laboratuvarı genellikle bir cihaz listesiyle başlar. Bu yanlış ilk sayfadır. Cihazlar işin kolay kısmıdır; bir laboratuvarı aylarca geciktiren şey nemi tutamayan bir kondisyonlama odası, gideri olmayan bir yıkama makinesi, emişi olmayan bir yanmazlık kabini ya da tek fazlı binaya teslim edilen üç fazlı bir makinedir.
Bu kontrol listesi, kararların verilmesi gereken sırayla yazılmıştır.
1. Kapsamı katalogdan değil, müşterilerinizden çıkarın
Müşterilerinizin gerçekten gönderdiği şartnameleri listeleyin — alıcı el kitapları, test paketleri, sevkiyat yaptığınız pazarların yasal şartları. Bunu bir matrise dönüştürün:
| Müşteri şartı | Standart | Özellik | Cihaz | Aylık test sayısı |
|---|
Son sütun önemlidir. Yılda iki kez yaptığınız bir testi dışarıda yaptırmak daha ucuz olabilir; her gün yaptığınız bir test ikinci istasyonu haklı çıkarır. Bu adımı atlayan laboratuvarlar, nadiren açılan pahalı cihazlarla ve krokmetre önünde kuyrukla karşılaşır.
2. Mobilyadan önce alanı bölün
Tekstil testi en az dört tür alan ister ve bunlar birbirine iyi karışmaz:
- Kondisyonlu test odası. Fiziksel testler — kopma, yırtılma, aşınma, boncuklanma, kalınlık, gramaj — ISO 139'un standart atmosferinde, yani 20 ± 2 °C ve %65 ± 4 bağıl nemde kondisyonlanmış ve genellikle orada test edilen numunelerle yapılır. Bu oda; oda hacmine, içindeki insanlara ve cihazların ısısına göre boyutlandırılmış ayrı bir iklimlendirme ünitesi ister. ISO 139 kondisyonlama yazımıza bakabilirsiniz.
- Islak alan. Yıkama makineleri, kurutucular, yıkama haslığı cihazları, boyama ekipmanı. Yer giderleri, sıcak ve soğuk su, gerekirse yumuşatılmış su, buhar ya da yüksek elektrik yükleri. Kondisyonlu odadan fiziksel olarak ayrı tutun; sürekli bir nem kaynağıdır.
- Renk değerlendirme alanı. Gri skala değerlendirmesi ve ton kontrolü için ışık kabini; pencerelerden ve canlı renkli duvarlardan uzakta. Görsel değerlendirme koşulları ISO 3664'te tarif edilir; buradaki nokta, pencereden gelen gün ışığının ve çevre yüzeylerin renginin değerlendiricinin gördüğünü etkilemesidir.
- Yanmazlık alanı. Gaz beslemesi, yakma sırasında kapatılıp sonra çalıştırılabilen emiş, yanmaz yüzeyler ve yangın güvenliği ekipmanı. Asla kondisyonlu odanın içinde değil.
Küçük bir numune hazırlama bölgesi — kesim masaları, kalıp kesiciler, terazi — en iyi kondisyonlu oda ile numune kabul alanı arasında durur.
3. Binayı cihaz cihaz kontrol edin
Listenizdeki her cihaz için kurulum verilerini isteyin ve sipariş imzalamadan önce şu tabloyu doldurun:
| Şart | Tedarikçiye sorun |
|---|---|
| Elektrik | Gerilim, tek faz mı üç faz mı, en yüksek güç |
| Zemin yükü | Kütle ve taban alanı; bazı halı test cihazları bir tonu geçer |
| Su | Besleme, basınç, sıcak su, gider, su kalitesi |
| Gaz | Tip, saflık, regülatör, tüp yeri |
| Basınçlı hava | Basınç ve tüketim (pnömatik çeneler, bazı sertlik cihazları) |
| Emiş | Hava debisi, kanal çapı, duman mı toz mu |
| Veri | PC, ağ, yazılım lisansı |
Kendi ürün gamımızdan iki örnek bunun neden önemli olduğunu gösterir: üç istasyonlu Vettermann tambur cihazı 380–415 V üç fazlı besleme ister, altı istasyonlu versiyon yaklaşık 1.080 kg'dır. İkisi de teslimat günü öğrenmek isteyeceğiniz sürprizler değildir.
4. Önce temel cihazları alın
Bazı cihazlar neredeyse her testin altında durur. Önce onları ve doğru şekilde alın:
- Kondisyonlama — oda ünitesi ya da kondisyonlama kabini, ayrıca odanın şartname içinde olduğunu kanıtlayan bağımsız bir sıcaklık-nem kaydedici.
- Terazi — gramaj, iplik numarası ve numune tartımı için doğru kapasite ve okunabilirlikte.
- Numune kesimi — gramaj ve sabit alanlı diğer numuneler için daire kesiciler ve kalıplar.
- Değerlendirme aydınlatması — müşterilerinizin belirttiği ışık kaynaklarına sahip bir ışık kabini.
Ardından matristeki en yüksek hacimli testlerin cihazlarını ekleyin; özel ve düşük hacimli ekipmanı laboratuvar bir geçmiş oluşturana kadar bekletin.
5. Sarf ve referans malzemeleri bir tedarik zinciri gibi planlayın
Pek çok tekstil testi standartlaştırılmış sarf malzemelerine dayanır: multifiber refakat kumaşları, sürtme bezleri, standart aşındırıcı kumaşlar, referans deterjanlar, gri skalalar, mavi yün referansları. Sonuçlar cihaz kadar bunlara da bağlıdır.
- Lot numarası, geliş tarihi ve gerekiyorsa son kullanma ya da değiştirme aralığıyla bir kayıt tutun.
- Tedarik sürenize pay ekleyecek kadar stok bulundurun; tek bir sarf bittiği için duran test paketi bir teslimat hatasıdır.
- Gri skalalar ve referans malzemeler eskir, elden ele geçer; yenilenmelerini planlayın.
6. Yalnız teslimatı değil, kabulü planlayın
Cihaz geldiğinde iş, satın alındığı testler için çalıştığı gösterilene kadar bitmez. Her cihaz için önceden anlaşın:
- tedarikçinin kurulumda neyi göstereceği;
- hangi kalibrasyon ya da doğrulama belgelerinin teslim edileceği;
- laboratuvarın müşteri işinde kullanmadan önce kendisinin neyi kontrol edeceği — örneğin bilinen bir malzemeyi çalıştırıp beklenen sonuçla karşılaştırmak.
ISO/IEC 17025'e doğru ilerlemeyi düşünüyorsanız bu, standardın ekipmanın hizmete alınmadan önce belirlenmiş şartlara uygunluğunun doğrulanması dediği adımın ta kendisidir. Şimdi tasarlamak, sonra geriye dönük kurmaktan ucuzdur.
7. İnsanlar ve kayıtlar
Her cihaza bir sorumlu atayın. Her test için standardın güncel baskısına dayanan kısa bir çalışma talimatı yazın ve müşterilerin bağlı olduğu her testte en az iki kişiyi eğitin. Ekipman kayıtlarını ilk gün başlatın: kimlik, seri numarası, konum, kalibrasyon durumu, bakım ve onarımlar.
İlk yılın yaygın hataları
- Pencerenin yanına konmuş ışık kabini.
- Aşınma cihazıyla aynı tezgâhta duran hassas terazi.
- Cihazlara göre boyutlandırılmış, kondisyonlama rafına yer kalmamış kondisyonlu oda.
- Emişin kontrol edilemediği yere kurulmuş yanmazlık kabini.
- Bir kez alınmış, yeniden sipariş noktası olmayan sarf malzemeleri.
Cihazlarımızı İstanbul'daki kendi atölyemizde üretiyoruz ve planlama aşamasında her biri için kurulum verilerini sağlayabiliyoruz.