Her tekstil test yöntemi sizi bir standart atmosfere gönderir; laboratuvarların çoğu için bu, ISO 139'un 20 ± 2 °C ve %65 ± 4 bağıl nem şartıdır. Bu atmosferi tutmak prensipte zor değildir. Onu gün boyu, kapı açılıp kapanırken ve içerisi doluyken numunelerin bulunduğu yerde tutmak ise işe yarar bir kabini pahalı bir nemlendiriciden ayıran şeydir.
Bu rehber ekipman seçimiyle ilgilidir. Kondisyonlama prosedürünün kendisi — kütleyle denge, kuru taraftan yaklaşma — için ISO 139 üzerine daha önce yazdığımız yazıya bakabilirsiniz.
İlk karar: kabin, oda ya da ikisi
Kondisyonlama kabini, numuneleri dengeye ulaşana kadar standart atmosferde tutar. Kondisyonlu oda bunu yapar ve ayrıca insanların içinde çalışmasına izin verir.
Fark önemlidir; çünkü birçok yöntem yalnızca kondisyonlamanın değil, ölçümün veya testin de standart atmosferde yapılmasını ister. Örneğin ISO 3759, boyutsal değişim numunelerinin standart atmosferde ölçülmesini ister. Kabinin dışında açık bir tezgâhta yapılan çekme testi, kalınlık ölçümü veya çekmezlik okuması, numune dengeden çıktığı anda başlamış olur.
| Kabin | Oda | |
|---|---|---|
| En uygun olduğu durum | Çıkarıldıktan hemen sonra test edilen numuneler; küçük ve orta hacimler | Çok numune test eden, büyük parçalarla çalışan ya da atmosfer içinde test isteyen laboratuvarlar |
| Yer ihtiyacı | Mevcut laboratuvara sığar | Yalıtımlı, sızdırmaz bir mekân ve oda tipi ünite gerekir |
| Zayıf nokta | Numune dışarıda kayar | Kapılar, insanlar ve cihazların ısı yükü |
Birçok laboratuvar sonunda ikisine birden sahip olur: temel fiziksel testler için bir oda, fazlalık, özel atmosferler veya ön kondisyonlama işleri için bir kabin.
İkinci karar: hangi atmosferler?
Müşterilerinizin yöntemlerinin istediği bütün atmosferleri yazın:
- ISO 139 ılıman atmosfer: 20 °C, %65 BN. ISO 139 daha yüksek sıcaklıkta bir tropikal alternatif de tanımlar.
- Amerikan yöntemlerinde tekstil için ASTM D1776 — tarihsel olarak 20 °C değil 21 °C'de, baskıdan baskıya değişmiş kendi toleranslarıyla.
- Aynı ekipmanı paylaşabilecek dokusuz yüzey, plastik veya ambalaj için diğer ayar noktaları.
Toleransların zamanla değiştiğine dikkat edin. ISO 139'un eski baskılarına dayanan dokümanlar ±%2 BN yazar; güncel ISO 139 toleransı ±%4 BN'dir. Müşteri şartnamesi hâlâ eski değeri yazıyorsa, seçim yapmadan — ve bir denetçi sormadan — önce hangisinin geçerli olduğunu netleştirin.
Tedarikçiye sorulacaklar
Sadece kararlılık değil, homojenlik. Kararlılık, kontrol cihazı okumasının zaman içinde ne kadar sabit kaldığıdır. Homojenlik ise çalışma hacminin farklı noktalarındaki — üst raf, alt raf, kapı yanı, arka taraf — koşulların birbirine ne kadar yakın olduğudur. Numuneler sensörün yanında değil, o noktalardadır. Homojenliğin nasıl doğrulandığını sorun ve veriyi isteyin.
Kapı açıldıktan sonra toparlanma. Günde yirmi kez açılan bir kabin günün bir kısmını toparlanarak geçirir. Tipik bir yükle, tipik bir açılıştan sonra toleransa dönmenin ne kadar sürdüğünü sorun.
Hava akışıyla birlikte kapasite. ISO 139, havanın numunelere serbestçe ulaşmasını ister; AATCC yöntemleri numunelerin elek veya delikli raflara tek tek serilmesini ister. Kullanılabilir kapasite, çevresinde hava dolaşacak şekilde tek tek serebileceğiniz numune sayısıdır — genellikle nominal hacmin düşündürdüğünden çok daha azdır.
Nemlendirme ve nem alma. İkisi de gerekir: kuru kışta kabin nem eklemeli, nemli yazda nem almalı ve 20 °C'de soğutma da yapmalıdır. Nemlendiricinin hangi su kalitesini istediğini sorun. Sert su numunelerin ve sensörlerin üzerinde mineral tozu bırakır.
Sensörler ve kalibrasyon. Nem sensörleri kayar. Sensörün nasıl ve ne sıklıkla kalibre edildiğini, yerinde bir referans cihazla kontrol edilip edilemediğini sorun.
Bağımsız kayıt. Kontrol ekranı kanıt değildir. Numunelerin arasına yerleştirilen ve düzenli okunan bağımsız bir sıcaklık-nem kaydedici, bir sonuca itiraz edildiğinde ayakta kalan bir kayıt sağlar. Havalandırmalı veya savurmalı psikrometre, nem okumalarını yerinde kontrol etmenin basit ve sağlam bir yoludur.
Güvenmeden önce haritalama
Ekipman geldiğinde haritalayın: çalışma hacminin birkaç noktasına kaydedici yerleştirin, pratikte nasıl yükleyecekseniz öyle yükleyin ve kapı açılışları dâhil en az tam bir çalışma günü boyunca kayıt alın. Toleransın dışına düşen konumları işaretleyin ve numune için kullanmayın. Yer değişikliği, tamir veya kullanımda büyük bir değişiklikten sonra haritalamayı tekrarlayın.
Satın alma talebiniz için kısa şartname
- İstenen ayar noktaları ve toleranslar (her standardı ve baskısını listeleyin).
- Çalışma hacmi boyunca homojenlik ve doğrulama verisi.
- Tipik yükte kapı açıldıktan sonra toparlanma süresi.
- Serbest hava dolaşımıyla tek tek serilebilecek numune sayısı.
- Nemlendirici su ihtiyacı, soğutma ve nem alma kapasitesi.
- Sensör kalibrasyon yöntemi ve bağımsız kaydedici imkânı.
İklim kondisyonlama kabinimiz ISO 139 standart atmosferine göre tasarlanmıştır; atmosferin içinde çalışması gereken laboratuvarlar için de farklı kapasitelerde oda tipi iklimlendirme üniteleri, veri kaydediciler ve savurmalı psikrometreler sağlıyoruz. Ekipman İstanbul'daki atölyemizden 1 yıl garantiyle sağlanır.