Bir laboratuvar boyaması kabinde gün ışığı altında onaylanıyor. Parti boyanıyor, eşleştiriliyor ve sevk ediliyor. Sonra alıcının mağazasından haber geliyor: Askıdaki pantolon ile ona uygun ceket gözle görülür biçimde farklı renkte.
İki ürün de eşleşiyordu — tek bir ışık altında. Bu metamerizmdir ve tek savunma, kimse imza atmadan önce rengi birden fazla ışık altında görmektir.
Metamerizm nedir?
İki numune bir bakış koşulunda eşleşip başka bir koşulda eşleşmiyorsa metamerik çift oluşturur. Bunun sebebi, iki numunenin ışığı spektrum boyunca farklı yansıtması ama belirli bir kaynak altında tesadüfen aynı renk duyumunu üretmesidir.
Renklendiriciler birbirinden ne kadar farklıysa olasılık o kadar artar. Reaktif boyalarla boyanmış pamuğun dispers boyalarla boyanmış polyester bir aksesuarla eşleştirilmesi ya da bir kumaşın basılı bir kâğıt karta veya plastik bir renk kartelasına eşleştirilmesi klasik metamerik çiftlerdir: Yansıma eğrileri aynı olamaz, dolayısıyla eşleşme ancak bazı ışıklarda tutar.
Üç tür, üç sebep
| Tür | Değişen | Nasıl görünür |
|---|---|---|
| Aydınlatıcı metamerizmi | Işık kaynağı | D65 altında eşleşme, mağaza veya akkor ışıkta uyumsuzluk |
| Gözlemci metamerizmi | Bakan kişi | Normal renk görmesine sahip iki değerlendirici aynı ışıkta anlaşamaz |
| Geometrik metamerizm | Işığın veya bakışın açısı | Dik bakışta eşleşme, açılı bakışta uyumsuzluk — parlak, havlı ve parlak iplikli kumaşlarda sık |
Renk anlaşmazlıklarının çoğu aydınlatıcı metamerizmidir ve ışık kabini tam olarak onu ortaya çıkarmak için tasarlanmıştır.
Kaynaklar ve her birinin temsil ettiği
Tipik çok kaynaklı bir kabinde şunlar bulunur:
| Kaynak | Temsil ettiği | Kabinde neden var |
|---|---|---|
| D65 | Ortalama gün ışığı, yaklaşık 6500 K | Çoğu şartnamede tekstil rengi için birincil referans |
| TL84 | Mağaza ve showroom floresanı, yaklaşık 4000 K | Giysilerin çoğunun ilk görüldüğü ve karşılaştırıldığı yer |
| A | Akkor, ev içi | Ev aydınlatması; birçok metamerik çifti ortaya çıkaran sıcak, kırmızıca zengin bir kaynak |
| UV | Ultraviyole (siyah ışık) | Optik parlatıcıları ve floresan boyaları gösterir |
| D50 (opsiyonel) | Ufuk gün ışığı, yaklaşık 5000 K | Baskı ve ambalaj işleri; ISO 3664 |
CIE A aydınlatıcısı yaklaşık 2856 K ilişkili renk sıcaklığında tanımlanmıştır. Kabinlerdeki lambalar ona yaklaşır; önemli olan zincirdeki her laboratuvarın karşılaştırılabilir bir kaynak kullanmasıdır. Alıcınıza referans kabinlerinde hangi lambaları kullandığını sorun.
İşe yarayan bir sıra
İlk laboratuvar boyamasından önce ışık kaynaklarını alıcıyla yazılı olarak kararlaştırın. Yaygın bir düzen, eşleşmenin iyi olması gereken bir birincil kaynak ve eşleşmenin kabul edilebilir olması gereken bir veya iki ikincil kaynaktır.
Kabinde:
- Birincil kaynakla başlayın, genellikle D65. Eşleşmeyi değerlendirin: derinlik, ton, parlaklık.
- Numuneleri oynatmadan her ikincil kaynağa sırayla geçin. Geçiş anına dikkat edin — metamerik bir çift çoğu zaman gözle görülür biçimde "ayrışır".
- Yalnızca geçti/kaldı değil, yönü yazın. "TL84 altında parti standarttan daha yeşil" boyahaneye ne yapacağını söyler; "TL84'te kaldı" söylemez.
- Optik parlatıcı olabilecek beyaz ve açık tonlarda UV'yi kontrol edin. Gün ışığında eşleşip UV altında farklı parlayan bir beyaz, UV'ce zengin her ışıkta farklı görünür.
- Son karardan önce gözün yeniden uyum sağladığını doğrulamak için birincil kaynağa dönün.
Her geçişten sonra göze kısa bir süre tanıyın. Renk uyumu gerçektir; ışık değiştikten hemen sonra verilen karar, göz yerleştikten sonra verilenle aynı değildir.
Kabin "metamerik" dediğinde
Kabin bulgusu bir teşhistir, tedavi değil. Metamerizm kabinde değil, reçetede düzeltilir: spektral davranışı standarda daha yakın boyarmaddeler seçilerek. Standart bir kâğıt kart veya farklı bir lif ise tamamen düzeltilemeyebilir de; dürüst cevap, bir birincil ışıkta ve ikincil ışıklarda bir toleransta anlaşmaktır.
Burada spektrofotometre yardımcı olur. İki numuneyi ölçüp birkaç aydınlatıcı altında renk farkını hesaplamak, çiftin ne kadar güçlü metamerik olduğunu ve hangi kaynakta ayrıştığını gösterir; bir metamerizm indeksi bunu sayıya döker. Kabinin yerine değil, yanında kullanın: Alıcı yine de bakacaktır.
Diğer iki türü kontrol etmek
Gözlemci metamerizmi ortadan kaldırılamaz, yalnızca yönetilir. Değerlendiricilerin renk görmesini test edin, kritik onaylarda birden fazla değerlendirici kullanın ve kimin neyi onayladığını kayıt altında tutun.
Geometrik metamerizm, özellikle havlı, şardonlu veya parlak kumaşlarda numuneleri aynı yönde ve aynı açıda tutarak yönetilir. Kabin içindeki bir bakış sehpası bunu tekrarlanabilir kılar. İki numunede de havı aynı yöne yatırın.
Kabin bakımı yöntemin parçasıdır
Bir metamerizm kontrolü ancak kaynakları kadar iyidir. Gün ışığı simülatörleri ve floresan tüpler yaşlandıkça kayar; ömrünün sonundaki bir "D65" lambası, ortaya çıkarmak için alındığı çifti artık göstermeyebilir. Lamba çalışma saatlerini takip edin, takvime göre değiştirin ve kabini belirli aralıklarla bir cihazla kontrol edin. Değerlendirme sırasında oda ışıklarını kısın ki numunelere düşen tek ışık kabin ışığı olsun.
Kontrol listesi
- Birincil ve ikincil ışık kaynakları alıcıyla yazılı olarak kararlaştırıldı mı?
- Numuneler oynatılmadan her kaynak altında değerlendirildi mi?
- Bulgular yönüyle (daha kırmızı, daha yeşil, daha koyu) kaydedildi mi?
- Beyaz ve açık tonlarda UV kontrol edildi mi?
- Kritik onaylarda birden fazla, renk görmesi test edilmiş değerlendirici var mı?
- Lamba saatleri değişim takvimi içinde mi?
TLI-TexLabInstruments çok kaynaklı ışık kabinlerini ve renk görüntüleme istasyonlarını İstanbul'daki kendi atölyesinde üretir.