"Hava geçirgenliği: 85." 85 ne? Hangi alanda, hangi basınçta, hangi yüzden ölçüldü? Teknik föylerin, hatta test raporlarının şaşırtıcı bir kısmı çıplak bir rakam verir; hava yastığı kumaşı, filtre malzemesi, spor giyim ve iş elbisesi konusundaki tedarikçi–alıcı anlaşmazlıklarının şaşırtıcı bir kısmı da tam burada başlar.
ISO 9237 neyi tanımlar?
ISO 9237 hava geçirgenliğini, test alanı, basınç düşüşü ve süre koşulları belirlenmiş bir numuneden dik olarak geçen hava akışının hızı olarak tanımlar. Cihaz, kumaşın sıkıştırılmış dairesel bir alanından hava çeker; akış, seçilen basınç düşüşüne ulaşılana kadar ayarlanır ve debi okunur.
Standart dört test alanına ve dört basınç düşüşüne izin verir; her kullanım için bir kombinasyon önerir:
| ISO 9237'deki seçenekler | Önerilen | |
|---|---|---|
| Test alanı | 5, 20, 50 veya 100 cm² | 20 cm² |
| Basınç düşüşü | 50, 100, 200 veya 500 Pa | Giyimlik kumaşlarda 100 Pa, endüstriyel kumaşlarda 200 Pa |
Alternatifler, önerilen basınca ulaşılamadığında veya uygun olmadığında taraflar arasında anlaşmayla kullanılır. Standardın kendisi, sonuçların yalnızca aynı test alanı ve basınç düşüşüyle elde edildiğinde karşılaştırılması gerektiğini belirtir.
Sonuç, ortalama debi ve test alanından mm/s olarak hesaplanır. Çok açık kumaşlar ve dokusuz yüzeyler için m/s verilebilir. Her iki durumda da raporda varyasyon katsayısı ve %95 güven aralığı da yer almalıdır.
Hata 1: Basıncı değiştirip sonucu "ölçeklemek"
100 Pa'da 100 mm/s veren bir kumaş, 200 Pa'da 200 mm/s vermek zorunda değildir. Kumaştan geçen hava akışı ile basınç arasındaki ilişki, özellikle sık veya sıkışabilen yapılarda, güvenilir biçimde doğrusal değildir. Şartname 100 Pa diyorsa 100 Pa'da test edin. Müşteri başka bir basınçta değer istiyorsa o basınçta ölçün.
Hata 2: ISO 9237 ile ASTM D737'yi karıştırmak
İki standart aynı özelliği ölçer ama varsayılan koşulları farklıdır.
| ISO 9237 | ASTM D737 | |
|---|---|---|
| Varsayılan basınç farkı | 100 Pa (giyim) / 200 Pa (endüstriyel) | 125 Pa |
| Varsayılan test alanı | 20 cm² | 38,3 cm² |
| Olağan birim | mm/s | cm³/s/cm² (veya ft³/min/ft²) |
Birim dönüşümü işin kolay kısmıdır: 1 cm³/s/cm², 10 mm/s'ye eşittir. Basınç ve alan farkını ise hiçbir dönüşüm düzeltemez. 100 Pa'da alınmış bir ISO 9237 sonucu ile 125 Pa'da alınmış bir ASTM D737 sonucu iki ayrı ölçümdür.
Hata 3: Kenar kaçağı
Numunenin sıkıştırılan kenarından kaçan hava, kumaştan geçen hava gibi sayılır. ISO 9237 buna karşı önlem alınmasını ister ve seçenekler tarif eder: kendi basınç ölçümü olan bir koruyucu halka, çenelerde kauçuk yüzeyler ya da kaçağı ayrıca ölçüp (numuneyi kauçuk bir plakayla kapatarak) sonuçtan çıkarmak.
Kaçak en çok düşük geçirgenlikli kumaşlarda önemlidir — kaplamalı kumaşlar, hava yastığı kumaşı, sık teknik dokumalar — çünkü küçük bir kaçak okumanın büyük bir payıdır. Kaplamalı numunelerde standart, kaçağı azaltmak için kaplamalı yüzün düşük basınç tarafına bakacak şekilde bağlanmasını önerir.
Hata 4: Test edilen yüzü yazmamak
Geçirgenlik kumaşın iki yüzü arasında farklı olabilir. ISO 9237 test edilen yüzün — gerekiyorsa hava akış yönünün de — belirtilmesini ister. Laminatlarda, şardonlu kumaşlarda ve tek yüzünde apre olan her şeyde bu bir ayrıntı değildir.
Hata 5: Az sayıda okuma
ISO 9237, aynı koşullarda, numunenin farklı yerlerinde en az on test ister; debi en az bir dakika sonra ya da kararlı hâle geldiğinde kaydedilir. Dokuma kumaş 20 cm²'lik test başlığı ölçeğinde homojen değildir; bir iki okuma o noktayı anlatır, kumaşı değil. Kenarlardan, kırışık ve katlanmış yerlerden kaçının — kırışık, yerel bir deliktir.
Hata 6: Depodan doğrudan teste
Çoğu fiziksel test gibi ISO 9237 de ISO 139 standart atmosferinde kondisyonlanmış ve test edilen numunelerle yapılır. Nem birçok lifi şişirir ve gözenek yapısını değiştirir. Kuru bir kış ofisinde test edilen numune ile nemli bir yaz deposunda test edilen aynı numune, aynı numune değildir.
Cihazı dürüst tutun
ISO 9237'nin bilgi amaçlı eki, cihazın geçirgenliği bilinen bir kalibrasyon kontrol plakasıyla kontrol edilmesini önerir: sürekli kullanımda haftada bir, seyrek kullanımda testten önce, cihaz taşındıktan veya tamir edildikten sonra; basınç göstergesinin de periyodik kontrolünü önerir. Bu, kayan bir debimetreyi müşteriden çok önce yakalayan beş dakikalık bir rutindir.
Eksiksiz bir sonuç
Hava geçirgenliği, ISO 9237: [ortalama] mm/s, test alanı 20 cm², basınç düşüşü 100 Pa, test edilen yüz [yüz], 10 test, VK [%], %95 güven aralığı [±].
Hava geçirgenlik test cihazımızda standart olarak 20 cm² test başlığı, opsiyonel 5, 25, 38, 50 ve 100 cm² başlıklar ve 500 Pa'ya kadar basınç farkı bulunur; böylece farklı test alanları ve basınç düşüşleri tek cihazda kurulabilir. Cihaz İstanbul'daki kendi atölyemizde üretilir.