Isıya ve aleve karşı koruyucu iş giysileri, dünyanın hemen her yerinde sınırlı alev yayılımı için aynı belgeyle test edilir: ISO 15025:2016, Koruyucu giysi — Aleve karşı koruma — Sınırlı alev yayılımı için test yöntemi. ISO, 2016 baskısını 2021'de gözden geçirip teyit etmiştir; baskı hâlâ geçerlidir.
ISO 15025 çoğu zaman bir ürün standardıymış gibi ele alınır. Değildir. Düşey bir numunenin nasıl tutuşturulacağını ve neyin gözleneceğini söyler. Kumaşın geçip geçmediğine ise onu çağıran giysi standardı karar verir — çoğunlukla ısı ve aleve karşı koruyucu giysi için ISO 11612, sınırlı alev yayılımlı malzemeler için ISO 14116.
İki prosedür, iki farklı soru
ISO 15025, düşey tutulan numuneye alev uygulamanın iki yolunu içerir:
| A prosedürü | B prosedürü | |
|---|---|---|
| Tutuşturma | Yüzeyden tutuşturma | Alt kenardan tutuşturma |
| Alev | Propan, numune yüzüne | Propan, alt kenara |
| Yanıt aradığı soru | Yüzeydeki alev yayılıyor mu? | Kesik ya da baskılı kenar alevi taşıyor mu? |
| ISO 11612'deki kodu | A1 | A2 |
A prosedüründe alev 10 saniye uygulanır. Bekin konumu, mesafeler ve alev yüksekliği standartta sabittir; bunları başka birinin düzeneğinin fotoğrafından değil, metinden ve konumlandırma mastarından ayarlayın.
İki prosedür birbirinin yerine geçmez. Yüzü kalıcı aleve dayanıklı bir kumaş, ham kenarından alevi yukarı taşıyabilir; bir laminat kenarda iyi, yüzeyde kötü davranabilir. Şartnamede A1 ve A2 birlikte yazıyorsa ikisi de gereklidir.
Neler gözlenir
ISO 15025 operatörden tek bir sayı değil, davranış kaydı ister. Her numune için:
- alevin üst kenara ya da yan kenarlardan birine ulaşıp ulaşmadığı;
- alevli yanma (afterflame) ve kor (afterglow) süresi;
- alevli ya da erimiş damla/parça düşüp düşmediği;
- delik oluşup oluşmadığı ve çok katlı yapıda hangi katmanda oluştuğu;
- korun alev uygulanan alanın dışına yayılıp yayılmadığı.
Operatör yalnızca "geçti" ya da alevli yanma süresini yazıyorsa, bu kayıt kumaşı hiçbir giysi standardına göre sınıflandırmaya yetmez.
Kriterler nereden gelir
ISO 11612 (A1 / A2 kodu). Giysi standardı özetle şunları ister: hiçbir numunede alev üst veya yan kenarlara ulaşmaz, alevli ya da erimiş parça düşmez, ortalama alevli yanma ve ortalama kor süresi 2 saniyeyi geçmez ve — A1 için — 5 mm veya daha büyük delik oluşmaz. Dikişlerin nasıl değerlendirildiği dahil kesin ifade için ISO 11612'nin güncel baskısına bakın.
ISO 14116 (indeks 1, 2, 3). Malzemelere sınırlı alev yayılımı indeksi verilir. İndeks 1 en düşük seviyedir ve indeks 2 ile 3'ün izin vermediği davranışlara izin verir; indeks 1 giysiler tene temas edecek şekilde giyilemez, indeks 2 veya 3 bir giysinin üzerine giyilmelidir. Müşteri "ISO 15025'e uygunluk" istiyorsa hangi indeksi ya da hangi kodu kastettiğini sorun.
Sonucu değiştiren beş hata
1. Ön işlem yapmadan test etmek
Koruyucu giysi standartları, numunenin tanımladıkları temizleme ön işleminden — bakım etiketine göre yıkama ya da kuru temizleme — sonra test edilmesini ister. Teslim edildiği haliyle geçen alev geciktirici apre yıkamadan sonra kalabilir. Yıkanmamış kumaş raporu bir geliştirme sonucudur, giysi standardı sonucu değildir.
2. Tek yönü test etmek
Numuneler hem boyuna hem enine yönde alınır. Çözgü ve atkısında farklı iplik bulunan dokumalar çoğu zaman farklı davranır. Kumaş tasarrufu için tek yön test etmek en yaygın kısayoldur ve denetimde savunması en zor olanıdır.
3. Çok katlı yapıyı katman katman test etmek
Dış kumaş, membran ve astardan oluşan bir giysi, kullanımda açıkta kalacak yüzünden alev verilerek montaj halinde test edilir. Yalnız dış kumaşı test etmek, eriyip damlayabilecek membranı görmezden gelir — ve damlama bir kalma kriteridir.
4. Deliği gözle ölçmek
5 mm'lik delik A1'e karar verir. Cetvel kullanın, en büyük boyutta ölçün ve hangi katmanın delindiğini yazın. Çok katlı yapılarda iç katmandaki delik, dıştaki kadar önemlidir.
5. Kapsam sınırlarını yok saymak
ISO 15025, aşırı eriyen ya da çeken malzemeler için uygun olmadığını kendisi belirtir; kısıtlı hava beslemesini ve büyük, yoğun ısı kaynaklarını temsil etmez. Sonucu bu tehlikeleri kapsayacak şekilde genişletmeyin; onlar için başka yöntemler vardır.
Tekrarlanabilirliği etkileyen ekipman noktaları
- Hava akımsız kabin. 10 saniyelik uygulama sırasında hava hareketi alevin temasını değiştirir. Yakma sırasında emişi kapatın.
- Gaz ve alev doğrulaması. Standardın belirttiği gazı kullanın ve her seriden önce alev yüksekliğini doğrulayın.
- Numune çerçevesi ve iğneler. Numuneyi bekten tanımlı mesafede, düz tutun; aleve doğru bombe yapan numune daha sıcak bir maruziyet alır.
- Zamanlayıcılar. Alevli yanma ve kor ayrı sürelerdir; bağımsız durdurabilmeniz gerekir.
Rapor kontrol listesi
- A, B ya da ikisi — ve karşılık gelen giysi kodu veya indeksi.
- Uygulanan ön işlem, döngü sayısı ve yöntemi.
- Her numunenin yönü ve montajlarda katman sırası.
- Numune başına kenara ulaşma, alevli yanma, kor, parça düşmesi ve delik boyutu.
- Kriterlerin alındığı giysi standardı ve baskısı.
Düşey alev yayılım test cihazımız ISO 15025'i diğer düşey tekstil yöntemleriyle birlikte karşılar ve İstanbul'daki kendi atölyemizde üretilir; ISO 15025 standart sayfasına bakabilirsiniz.