Sürtme haslığı on saniyelik bir testtir. Ağırlıklı bir parmak numune üzerinde ileri geri hareket eder, beyaz bir bez geçen boyayı alır ve lekelenme gri skalaya göre değerlendirilir.
Aynı zamanda en çok "sizin laboratuvar 4 diyor, bizimki 2-3" e-postası doğuran testtir. Neredeyse hiçbir zaman crockmeter yüzünden değil.
1. Sürtme bezi kondisyonlanmıyor
Beyaz sürtme bezi, şartnamesi belirlenmiş, standart bir pamuklu kumaştır. Ama o da bir tekstildir ve ortamdaki nemi her kumaş gibi emer.
Kuru bir bez ile kondisyonlanmış bir bez boyayı aynı şekilde almaz. Sürtme bezlerini numunelerle birlikte standart atmosferde — 20 ± 2 °C, %65 ± 4 bağıl nem — kondisyonlayın ve orada saklayın; cihazın yanındaki bir çekmecede değil.
Bu tek nokta, anlaşmazlıkların şaşırtıcı bir bölümünü çözer.
2. Islak alım tartılmıyor, tahmin ediliyor
Islak testte sürtme bezinin belirli miktarda su taşıması gerekir. ISO 105-X12, bezin kuru kütlesinin %95–100'ü oranında su alımı öngörür.
"Nemli" bir şartname değildir. Kuru bezi tartın, ıslatın, sıkın veya kurulayın, yeniden tartın ve aralığa girene kadar ayarlayın. Gözle ıslatan bir operatör %60 ile %150 arasında herhangi bir değerde çalışır ve lekelenme notu da onunla birlikte değişir — daha fazla su genellikle daha fazla boya geçişi demektir.
Crockmeter tezgâhında küçük bir terazi bulundurun. Bezin tartılmak için laboratuvarın öbür ucundaki teraziye taşınması gerekiyorsa, tartılmayacaktır.
3. Bez yeniden kullanılıyor
Her sürtmede yeni bir bez parçası kullanılır. Parti büyük ve bezler siparişteyken bezi ters çevirmek ya da temiz bir köşesini kullanmak cazip gelir.
Yapmayın. Bez üzerinde zaten bulunan boya hem sürtünmeyi hem de görsel değerlendirmeyi değiştirir. Yeniden kullanılan bez olması gerekenden daha iyi sonuç verir — hem de sorunu gizleyen yönde.
4. Numune yönü kaydedilmiyor
Sürtme haslığı yöne bağlıdır. Aynı kumaşta çözgü ve atkı farklı sonuç verir; baskılı kumaşta ise sonuç, desenin hangi bölümünün parmağın altına geldiğine bağlıdır.
Her iki yönü de test edin. Baskılarda en koyu bölgeyi test edin — şikâyet oradan gelecektir — ve hangi bölgeyi seçtiğinizi raporda belirtin.
5. Değerlendirme aydınlatması gelişigüzel
Lekelenme, lekelenme için gri skalaya (ISO 105-A03) göre gözle değerlendirilir. Gözün kontrollü bir ışık kaynağına ihtiyacı vardır.
Değerlendirmeyi, tavanda hangi floresan varsa onun altında bir tezgâhta değil, belirlenmiş bir aydınlatıcı altında ışık kabininde yapın. Floresan ofis aydınlatması algılanan kontrastı kaydırır; yarım not kaybetmek ya da kazanmak kolaydır — ki bu tam da geçme kararını belirleyen paydır.
Aynı laboratuvardaki iki değerlendirici de periyodik olarak birbirini kontrol etmelidir. Gri skala değerlendirmesi kişiye göre kayar.
Doğrusal mı, döner mi?
İki cihaz tipi vardır ve birbirlerinin yerine kullanılamazlar.
| Doğrusal crockmeter | Döner crockmeter | |
|---|---|---|
| Standart | ISO 105-X12, AATCC 8 | ISO 105-X16, AATCC 116 |
| Hareket | Düz ileri-geri | Dönen parmak |
| Tipik kullanım | Dokuma ve örme kumaşlar | Baskılar ve küçük desenli kumaşlar |
Döner versiyon, küçük bir baskı motifi üzerinde düz sürtmenin desenin tamamını temsil etmemesi nedeniyle vardır. Şartnameniz X16'yı belirtiyorsa, doğrusal bir cihaz ne kadar dikkatli kullanılırsa kullanılsın geçerli bir sonuç vermez.
Kontrol listesi
- Sürtme bezleri numunelerle birlikte kondisyonlandı mı?
- Islak alım %95–100 aralığına tartılarak mı getirildi?
- Her sürtmede yeni bez kullanıldı mı?
- Çözgü ve atkı — veya doğru baskı bölgesi — kaydedildi mi?
- Değerlendirme ışık kabininde, ISO 105-A03'e göre mi yapıldı?
Bu beş soruyu da cevaplayabilen bir laboratuvar, kendi sonuçlarını haftadan haftaya tekrarlar. Bir haslık tezgâhının gerçek testi budur.