Ter haslığı, haslık laboratuvarının en ucuz testlerinden biridir. Kompozit numune yapay ter çözeltisinde bekletilir, plakalar arasında bastırılır, birkaç saat ılık tutulur, kurutulur ve değerlendirilir.
Ucuz olduğu için çoğu zaman otomatik pilotta yapılır. Otomatik pilotta yapıldığı için de sonucu değiştiren küçük alışkanlıklar yerleşir — genellikle giysinin hak ettiğinden daha iyi bir not yönünde.
ISO 105-E04:2013 gerçekte ne istiyor?
Yürürlükteki baskı ISO 105-E04:2013'tür. Temel parametreleri tezgâhın üstüne asılacak kadar kısadır:
| Kalem | Gereklilik |
|---|---|
| Numune | (40 ± 2) mm × (100 ± 2) mm; multifibere (ISO 105-F10) dikilir veya iki tek lifli refakat kumaşı arasına alınır |
| Çözeltiler | Alkali pH 8,0 ± 0,2 ve asidik pH 5,5 ± 0,2 — ikisi de L-histidin monohidroklorür monohidrat ve sodyum klorür içerir, 3. sınıf su ile hazırlanır |
| Islatma | Yaklaşık 50:1 flotte, oda sıcaklığında 30 dk |
| Basınç | Cam veya akrilik plakalar arasında (12,5 ± 0,9) kPa |
| İnkübasyon | (37 ± 2) °C'de 4 saat |
| Kurutma | 60 °C'yi aşmayan havada asılı; parçalar yalnızca dikiş hattından temas eder |
Tezgâhta ters giden her şey, bu tablonun bir satırından sapmadır.
1. Çözeltiler taze değil
Standart iki çözeltinin de taze hazırlanmasını ister. Histidinli çözeltiler mikroorganizma üremesi için elverişli bir ortamdır; pazartesi hazırlanıp cuma kullanılan şişe artık aynı sıvı değildir.
Çözeltileri test günü hazırlayın, pH'ı yöntemde tarif edildiği gibi 0,1 mol/l sodyum hidroksitle ayarlayın ve ölçülen pH'ı iş föyüne yazın. pH metre o hafta kalibre edilmediyse pH değeri bir tahmindir.
2. Asidik ve alkali numuneler aynı aparatta
İki çözelti iki ayrı testtir. Standart, asidik numunenin ayrı ve önceden ısıtılmış bir test aparatında test edilmesini öngörür. Alkali ve asidik kompozitleri aynı yığına koymak yöntemden sapmadır; komşu numuneler arasına süzülen sıvı iki farklı kimyayı birbirine karıştırır.
Aparatları kalıcı olarak "ASİT" ve "ALKALİ" diye etiketleyin. Cazibe ortadan kalkar.
3. On bir plakadan az
Bir test aparatı, aralarında birer plaka bulunan on kompozit numuneye kadar alır. Standart açıktır: Ondan az numune hazırladıysanız, nominal basıncı korumak için on bir plakanın tamamı yine kullanılmalıdır.
Basınç, yığının üzerine binen yaklaşık 5 kg'lık bir ağırlıktan gelir. Plaka eksiltirseniz geometri değişir; numuneye gelen basınç yöntemin varsaydığı değer olmaktan çıkar. "Yalnızca iki numune var, üç plaka yeter" cazip bir kestirmedir ve standart buna izin vermez.
4. Aparat etüve soğuk giriyor
Yöntem, kompozit numunenin test sıcaklığına önceden ısıtılmış bir aparata yerleştirilmesini ister. Soğuk dolaptan alınan çelik çerçeve ve 5 kg'lık ağırlığın 37 °C'ye ulaşması uzun sürer ve bu süre dört saatten düşülmüş olur.
Aparatları kullanılmadıkları zaman da etüvde tutun. Böylece "önceden ısıtılmış" şartı size hiçbir şeye mal olmaz.
5. Numune gerçekten ıslanmamış
"İyice ıslatmak", numunenin yaklaşık 50:1 flottede 30 dakika kalması, sıvının eşit nüfuz etmesi için arada bir bastırılıp hareket ettirilmesi demektir. Ardından fazla sıvı iki cam baget arasında sıyrılır.
Burada iki hata olur. Su itici veya sık yapılı bir kumaş, bastırılmazsa kuru bölgelerle yüzer. Cam baget yerine elle sıkılan numune ise prese kontrolsüz miktarda sıvı taşır. İkisi de göç edebilecek boya miktarını değiştirir.
6. Fazla sıcak veya katlı kurutma
Açılmış kompoziti 60 °C'yi aşmayan havada, numune ile refakat kumaşları yalnızca dikiş hattından temas edecek şekilde asarak kurutun. Katlı ya da kalorifer üstünde kurutulan kompozit, kururken boya aktarmaya devam eder — bu lekelenme ter lekelenmesi değildir.
Sonucu okumak
Her numunedeki renk değişimini ISO 105-A02 gri skalası, multifiberin her lifindeki lekelenmeyi ISO 105-A03 gri skalası ile değerlendirin. Raporda renk değişimi her çözelti için ayrı verilmeli; lekelenme lif bazında, multifiber tipi ve kullanılan seçenek belirtilmelidir.
Standarttaki bir not ayrıca dikkat ister: Bakır içeren direkt boyalarla boyanmış veya bakır tuzlarıyla ard işlem görmüş selülozik liflerde ter, boyamadan bakırı uzaklaştırabilir. Bu, ışık, yıkama ve ter haslığını değiştirebilir; dolayısıyla böyle mallarda iyi bir ter sonucu diğerlerini garanti etmez.
AATCC 15 ayrı bir testtir
AATCC 15'e göre çalışan alıcılar bazen ISO 105-E04 raporunu kabul eder; tersi de olur. İki yöntem çözelti kimyası ve prosedür bakımından farklıdır; birinin notu ötekinin notu değildir. Şartname AATCC 15 diyorsa AATCC 15 yapın.
Kontrol listesi
- İki çözelti de bugün mü hazırlandı, ölçülen pH iş föyünde mi?
- Asidik ve alkali kompozitler ayrı, önceden ısıtılmış aparatlarda mıydı?
- Her aparatta on bir plakanın tamamı var mıydı?
- Her numune yaklaşık 50:1 flottede 30 dakika bekledi mi?
- Kurutma ≤ 60 °C'de, açılmış ve yalnızca dikişten temaslı mı yapıldı?
- Raporda asidik ve alkali için ayrı notlar var mı?
TLI-TexLabInstruments ter haslığı test cihazını İstanbul'daki kendi atölyesinde üretir.