Bir işletme aynı kumaşı iki farklı programa veriyor. Alıcılardan biri AATCC 135, diğeri ISO 6330 yıkamalı ISO 5077 istiyor. Kumaş birinden geçiyor, diğerinden kalıyor ve kaçınılmaz soru geliyor: hangi laboratuvar yanlış?
Çoğu zaman hiçbiri. Amacı aynı olan iki farklı test yapmışlardır.
Aynı soru, iki sistem
AATCC 135, ev tipi yıkama sonrası kumaşların boyutsal değişimi için kendi içinde bütün bir yöntemdir. Kapsamında dört yıkama sıcaklığı, üç ajitasyon çevrimi ve dört kurutma prosedüründen oluşan bir matris tarif edilir. Ayrıntılı makine parametreleri ve alternatif yıkama koşulları artık AATCC Laboratuvar Prosedürü LP1'de yer alır.
ISO yolu ise üç dokümana bölünmüştür: ISO 6330 yıkar ve kurutur, ISO 3759 numune hazırlama ve ölçümü kapsar, ISO 5077 ikisini birleştirir.
| AATCC 135 | ISO 5077 + ISO 6330 + ISO 3759 | |
|---|---|---|
| Yıkama makinesi | Üstten yüklemeli, ajitatörlü; AATCC LP1'e göre | Genellikle Tip A önden yüklemeli; Tip B ve C de tanımlı |
| Tipik kumaş numunesi | 380 × 380 mm, 250 mm'lik işaret çiftleri (daha büyük seçenek de var) | 500 × 500 mm, işaretler arası en az 350 mm |
| Kondisyonlama atmosferi | ASTM D1776 | ISO 139 |
| Deterjan | AATCC standart referans deterjanı | ISO 6330 referans deterjanları 1–7 |
| Kurutma prosedürleri | A tambur, B ipte, C damlatarak, D elek üzerinde | A ipte, B ipte damlatarak, C düz, D düz damlatarak, E pres ütü, F tambur (2021 baskısı) |
| Çevrim sayısı | Aksi kararlaştırılmadıkça geleneksel olarak üç | Şartnamede ne yazıyorsa — ISO 6330 tek yıkamayı tanımlar |
Her satır, sonuçların farklı çıkması için bir sebeptir. Hiçbiri bir dönüşüm katsayısı değildir.
Tuzak 1: Aynı harf, farklı kurutma
Kurutma kodlarına bakın. AATCC 135'te C, damlatarak kurutmadır. ISO 6330:2021'de C düz kurutmadır; damlatarak kurutma, numunenin asılı mı yatay mı olduğuna göre B ya da D'dir. "Tambur" bir sistemde A, diğerinde F'dir.
İki yöntemi birden uygulayan bir laboratuvar rapora veya iş föyüne asla tek başına harf yazmamalıdır. "AATCC 135 kurutma A (tambur)" ya da "ISO 6330 kurutma prosedürü F (tamburlu kurutma)" diye, kelimeyle yazın.
Tuzak 2: Yöntemler arasında numune ödünç almak
Tek bir numune boyu kesip her şeye kullanmak cazip gelir. AATCC 135'in kendisi, farklı numune boyutları, işaret uzunlukları veya işaret sayıları kullanıldığında sonuçların karşılaştırılamayabileceği uyarısını yapar. 250 mm'lik ölçü boyu ile 350 mm'lik ölçü boyu aynı ölçüm hatasını taşımaz; küçük numuneler büyük bir yükte de farklı davranır.
Yöntemin istediği boyutta kesin; numune boyutunu ve işaret mesafesini rapora yazın.
Tuzak 3: İkisi için tek kondisyonlama odası
ISO 139 ile ASTM D1776 aynı atmosferi tanımlamaz ve D1776 birden fazla kez revize edilmiştir. ISO 139'a göre kurulmuş bir oda, AATCC testi için kendiliğinden doğru değildir. İki sistemi birden çalıştırıyorsanız müşterinizin hangi D1776 baskısını istediğini kontrol edin ve kabininizin ya da odanızın iki ayar noktasını da tutabildiğinden emin olun — ya da hangi programın hangisini kabul ettiğini yazılı olarak netleştirin.
Tuzak 4: "Eşdeğer makine"
AATCC yöntemleri; su seviyesi, ajitasyon hızı, yıkama süresi ve sıkma devri tanımlı, üstten yüklemeli ajitatörlü makineler etrafında yazılmıştır. Önden yüklemeli bir tambur, ne kadar dikkatli programlanırsa programlansın bu hareketi taklit edemez.
Tersi de geçerlidir. ISO 6330 üstten yüklemeli ajitatörlü bir makine de tanımlar (Tip B); ama bir AATCC makinesi ISO 6330'u yalnızca o makine tipi için tanımlanan koşullar içinde uygulayabilir. Tip B ile alınan ISO sonucu yine de Tip A ile alınan ISO sonucu değildir.
Tuzak 5: Farklı çevrim sayılarını karşılaştırmak
AATCC 135, başka bir sayı kararlaştırılmadıkça geleneksel olarak üç yıkama-kurutma çevriminden sonraki çekmeyi raporlar. ISO tabanlı şartnamelerin çoğu tek yıkama, tek yıkama artı tamburda kurutma ya da beş yıkama ister. Çekme ilk birkaç çevrim boyunca çoğu zaman devam eder; dolayısıyla aynı kumaşın üç çevrimlik AATCC sonucu ile tek çevrimlik ISO sonucunun tutması beklenmemelidir.
Pratikte ne yapmalı?
- Her alıcının gerçekten yazdığı şartnameye göre test edin. Makine boşta diye bir yöntemin yerine diğerini koymayın.
- Koşulların tamamını raporlayın: yöntem, baskı yılı, makine tipi, çevrim, sıcaklık, kelimeyle kurutma prosedürü, yük, çevrim sayısı, numune boyutu.
- Alıcı "karşılaştırma" isterse, aynı topun aynı bölgesinden alınan numunelerle iki yöntemi paralel çalıştırın ve sonuçları yan yana sunun; birini diğerine çevirmeyin.
- AATCC ve ISO testleri için ayrı iş föyleri tutun; kurutma kodları üzerinde kelimeyle yazılı olsun.
Cihaz notu
AATCC testleri için üstten yüklemeli AATCC çekmezlik yıkama makinemizde AATCC LP1 programları hazır yüklü gelir; eşleşen AATCC tamburlu kurutucu, çıkış havası sıcaklığı yönteme göre kontrol edilen Normal, Hassas ve Kalıcı Ütü programları sunar. ISO 6330 için önden yüklemeli laboratuvar tipi referans yıkama makinesi ve hassas tamburlu kurutucu üretiyoruz; hepsi İstanbul'daki kendi atölyemizde üretilir.